Home » Artikelen » Alledaags leiderschap: zo ziet dat eruit

Alledaags leiderschap: zo ziet dat eruit

Datum: 13 december 2017

De meeste scholen hebben behoefte aan gewone mensen die het gewone leidinggevende werk op buitengewone wijze doen. Ik noem dat Alledaags Leiderschap, het leiderschap van alledag. Niet alledaags in de zin dat het eenvoudig is, of onbelangrijk. Maar alledaags in de betekenis van gewoon, veel voorkomend en essentieel. Alledaags ook omdat het vaak niet zo zichtbaar is; het valt niet op. Je merkt het pas als het er niet is. In dit artikel lees je daar meer over.

Maar hoe ziet alledaags leiderschap eruit? Wat is het dagelijkse handwerk dat ook gedaan moet worden? En wat is het corvee dat er gewoon bij hoort? Hoe legt een leider de basis voor die grootse en meeslepende momenten waarop het leiderschap voor iedereen zichtbaar wordt? Wat zijn de factoren die de kwaliteit van alledaags leiderschap bepalen? Het gaat erom dat je op elk moment van de dag kunt besluiten om leiderschap te tonen of niet. Leiderschap is ook alledaags omdat iedereen meerdere keren per dag besluit om te leiden, om te volgen of om niet te kiezen.

Drie peilers

Alledaags leiderschap heeft drie pijlers: het is relationeel (leiderschap ontstaat in contact met anderen [1]), het is contextueel (leiderschap ontstaat in contact met de omgeving [2]) en het is meesterlijk: (eigen) leiderschap ontstaat als je in contact bent met jezelf [3].

1. Relationeel

Leiderschap is niet een set eigenschappen van de leider. Het is vooral een sociaal proces tussen leidinggevenden en hun teamleden, tussen collega’s, en tussen bazen. Leiderschap ontstaat pas in de relatie en het kan alleen maar in de relatie bestaan. Je kunt niet in je eentje leider zijn, daar zijn anderen voor nodig. Het is niet het alleenrecht van degene die een leidinggevende functie heeft, noch zijn het de volgers die het leiderschap bepalen. Of je leidt, of je volgt. Niet kiezen leidt tot JA MAAR, tot gedoe en tot slachtoffergedrag. Leiderschap kan niet anders dan gebaseerd zijn op vertrouwen. Leiden doe je samen. Je laat de ander leiden, omdat je besloten hebt vertrouwen te hebben om te kunnen volgen. Leiderschap bestaat door wederzijdse afhankelijkheid. Effectieve leiders weten wanneer ze moeten volgen en wanneer ze hulp moeten vragen.

Effectieve alledaagse leiders zijn werkelijk in verbinding met de mensen om hen heen en kunnen schakelen tussen leiden en volgen, tussen zeker weten en hulp vragen.

2. Contextueel

Effectief alledaags leiderschap ziet er in verschillende contexten en situaties verschillend uit. Wat werkt in de ene school, op de ene locatie, in het ene team, hoeft elders niet te werken. De persoonlijkheid die het in schoolorganisatie A goed doet, kan falen in school B. Leiderschap zonder context is betekenisloos. Het is ook de context, het systeem, waarin de leider zich bevindt dat bepaald gedrag oproept. Er zijn meestal en tegelijkertijd meerdere antwoorden of reacties mogelijk die met elkaar strijdig zijn. Alledaags Leiderschap is dealen met deze complexiteit. Door keuzes te maken, door (volg)orde te brengen, door te nemen en te laten. Leiden is leven in en met paradoxen. Werken met verschillen als kansen.

Effectieve alledaagse leiders hebben het vermogen om te werken met de realiteit en met de complexiteit van de situatie en de context waarin zij zich bevinden.

3. Meesterlijk

Alledaags leiderschap is morele keuzes maken in de dagelijkse praktijk. Een alledaags leider brengt zichzelf in in het werk: hij komt over als mens van vlees en bloed, gebruikt zijn zintuigen en intelligentie en brengt zijn levenservaring in. Daarnaast heeft hij kennis van en inzicht in theorieën en modellen uit de literatuur en beschikt hij over leiderschapsvaardigheden, wellicht mede ontwikkeld in cursussen en opleidingen. Alledaags leiderschap is congruent, authentiek en geloofwaardig.

Alledaags leiderschap is begrijpelijk. De alledaags leider zal zichzelf niet overschreeuwen en laat zichzelf niet ondermijnen; hij laat zich leiden door wat hij echt belangrijk vindt in het werk en in het leven; hij is trouw aan zichzelf. Een alledaags leider toont zich daarmee een ‘meester’: over zijn eigen gedrag en zijn eigen keuzes.

Effectieve alledaagse leiders zijn echt, ze tonen meesterschap en ze komen ‘opdagen’ als leider.

Hoe ontwikkel je jouw alledaags leiderschap? Je leest het in dit artikel.

Meer informatie

Wil jij jouw alledaags leiderschap ook verbeteren en effectiever maken? Neem dan contact op met Jan van Leeuwen (j.vanleeuwen@marant.nl of 06 204 197 40).

Deel dit artikel
Auteurs

Jan van Leeuwen

Jan van Leeuwen is senior adviseur bij Marant Interstudie en werkt sinds 1990 als trainer, coach en adviseur aan de ontwikkeling van leiderschap in het onderwijs.  Jan is gespecialiseerd in de ont…

Meer over Jan van Leeuwen

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.