Home » Artikelen » Begrijpend lezen is best moeilijk

Begrijpend lezen is best moeilijk

Datum: 14 april 2015

Er zijn nogal wat leerlingen die moeite hebben met het begrijpen van teksten. Niet zo vreemd, want lezen met begrip is ook complex! Juist daarom is het belangrijk om na te denken over de kwaliteit van het technisch lezen en woordenschatonderwijs op jouw school. En wat jij en je collega’s er aan kunnen doen hier nog beter in te worden.

Om een tekst echt goed te begrijpen heb je veel kennis en vaardigheden nodig, zoals voldoende achtergrondkennis en woordkennis, je moet vloeiend technisch kunnen lezen en
kunnen nadenken over het leesproces. Daarnaast zijn motivatie en interesse in het onderwerp én de wil om een tekst te snappen van invloed op het leesbegrip.

“Je kunt een tekst pas begrijpen als 75% van de achtergrondkennis en 90-95% van de gebruikte woorden bekend zijn.”

Achtergrondkennis en woordkennis

Je kunt een tekst pas begrijpen als 75% van de achtergrondkennis en 90-95% van de gebruikte woorden bekend zijn. Achtergrondkennis is te verdelen in kennis van taal en kennis van de wereld. Kennis van taal bestaat uit kennis van schriftelijk taalgebruik, kenmerken en structuur van de tekst. Kennis van de wereld is de inhoudelijk kennis die je relateert aan het onderwerp van de tekst. Woordenschat is de schakel tussen kennis van de wereld en kennis van taal.

Vloeiend technisch lezen

Om nauwkeurig en met aandacht voor interpunctie en intonatie te kunnen lezen, moet je vlot en vloeiend kunnen lezen en geleerde strategieën kunnen inzetten. Bekende strategieën zijn verbinden, afleiden, voorspellen, vragen stellen, visualiseren en samenvatten. Het is een misverstand om te denken dat het bij begrijpend lezen alleen om strategieën gaat. Woordenschat, kennis van de wereld en intelligentie hebben de meeste invloed op leesbegrip. Vloeiend lezen is een voorwaarde en goede lezers lezen strategisch.

Nadenken over leesproces

Het is ook van belang dat je kan nadenken over het leesproces (metacognitie) en je weet wat je moet doen als je de tekst niet meer begrijpt (monitoring). Monitoring is het controleren van je denk- en leesproces. Als je ontdekt
dat je tekst niet mee begrijpt kan je het lezen aanpassen. Bijvoorbeeld teruglezen, vooruitlezen, aandachtiger lezen of een geleerde strategie inzetten.

Kwaliteit technisch leesonderwijs

Er komt dus nogal wat kijken bij begrijpend lezen. Het is daarom belangrijk dat de kwaliteit van het technisch leesonderwijs hoog is en leerkrachten er in slagen om kinderen vloeiend te leren lezen de woordenschat van de leerlingen flink weten uit te breiden. Woordkennis en algemene kennis groeien als kinderen veel lezen. Het is wenselijk om kinderen dagelijks te laten lezen in zorgvuldig geselecteerde boeken. Op deze manier werk je aan het vergroten van woordkennis én kennis van de wereld. Twee belangrijke factoren om te kunnen lezen met begrip.

“Bij hardop denkend voorlezen heb je aandacht voor moeilijke woorden, plaatsen, jaartallen, moeilijke zinnen.”

Begrijpend lezen via ‘model-leren’

Tijdens een les ‘begrijpend lezen’ staat de tekst centraal en bied je achtergrondkennis, strategieën én metavaardigheden aan. Dit vraagt verschillende vaardigheden van je. Je helpt de leerlingen door instructie te geven op leesstrategieën via ‘model-leren’:

  1. doe hardop denkend voor hoe je bijvoorbeeld een voorspelling maakt van de tekst;
  2. maak de voorspelling samen met de leerlingen;
  3. laat de leerlingen oefenen in groepjes om het zelfstandig toe te passen.

“Er komt nogal wat kijken bij begrijpend lezen”

De bedoeling van ‘model-leren’ is dus kinderen via tussenstappen te leren het zelf te doen. Ze nemen dan de rol van je over. Daarnaast stel je met deze manier ook vast of de leerlingen voldoende achterkennis hebben van het onderwerp en of ze voldoende woorden kennen. Is dit niet het geval dan kan je door hardop denkend voorlezen ontbrekende kennis toevoegen. Bij hardop denkend voorlezen heb je aandacht voor moeilijke woorden, plaatsen, jaartallen, moeilijke zinnen. Recente methoden leveren films en foto’s bij om achtergrondkennis te versterken. Ook kan je hardop voordoen wat je doet als je de draad bent kwijtgeraakt. Deze vaardigheden leer je leerlingen aan tijdens de les ‘begrijpend lezen’, maar je past ze toe bij elke tekst.

Deel dit artikel
Auteurs

Cor Bakker

Cor Bakker is specialist taal- en leesonderwijs. Hij ondersteunt leerkrachten bij het versterken van hun vakmanschap, zodat de kwaliteit van het taal- en leesonderwijs omhoog gaat.

Cor ziet het …

Meer over Cor Bakker

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *