Home » Artikelen » Formatief evalueren met onderwijs op afstand – 5 Tips

Formatief evalueren met onderwijs op afstand - 5 Tips

Datum: 26 maart 2020

Leren stimuleren en zichtbaar maken: hoe doe je dit als je leerlingen niet in de klas zitten?

Interstudie-adviseurs en trainers Myrthe en Regina zijn oud-docent, moeder van schoolgaande kinderen (nou ja, Regina dan) en regelmatig ook zelf weer student. Hierdoor kijken ze met veel verschillende brillen naar het onderwijs en alle ontwikkelingen die nu gaande zijn. De huidige thuisonderwijssituatie zette hen opnieuw aan het denken over formatief werken en hoe je dat invulling geeft. Met dit artikel willen ze leraren helpen bij het checken van het effect van hun leeractiviteiten. Of zoals Hattie zegt: het leren zichtbaar maken!

Leestijd: 6 minuten

Vanuit het ouder-perspectief deed Regina een interessante observatie bij haar puberzoon (13 jaar) die thuis aan de slag was voor school. Vanmiddag zei hij: “Ik heb morgen een formatieve toets”. Geïnteresseerd vroeg Regina door naar het hoe en wat van deze toets, totdat hij zei: “Ach, ja, hoef ik niks voor te doen, want deze toets telt toch niet mee…”. Myrthe las op Twitter een tweet van een docente die aangaf dat ze het zo lastig vond om op afstand te differentiëren. Zij vroeg: Hoe kan ik het extra werk van (snellere) leerlingen controleren? Myrthe’s eerste gedachten waren: waarom wil je dit controleren? Hoe kan je zorgen dat je niet controleert, maar evalueert wat je leerlingen geleerd hebben? En hoe kan je je leerlingen hierbij betrekken?

“Ben ik nu klaar?”

Het leren lijkt nu soms meer een afvinklijst geworden, waarbij het niet gaat om hetgeen dat wordt geleerd, maar of leerlingen het juiste resultaat hebben behaald en alle opdrachten gemaakt hebben. Of in woorden van de leerlingen: ‘Ben ik nu klaar?’. Teacherhead schreef hier ook een fijn artikel over.

Nu willen we je als docent zeker niet met nog meer werk opzadelen. Wél willen we kijken of we je kunnen helpen met het leerproces van je leerlingen stimuleren en zichtbaar maken in deze gekke tijden. Ons idee is dat je niet méér gaat doen, maar dat je, waar nodig, wat ánders gaat doen. Oftewel: Keep it simple! Voor meer interessante tips hierover, kun je ook dit artikel lezen.

Leren zichtbaar maken

Normaliter kun je als docent in de klas een stuk makkelijker de vinger aan de pols houden. Je ziet je leerlingen werken, je hoort terloops opmerkingen en kunt langs lopen om alvast in de schriften te kijken. Dat zit er nu niet in! Daarom is het nog meer van belang om te zorgen dat je leeractiviteiten ontwerpt die het leren zichtbaar maken.

Belangrijk aspect van formatief evalueren

Voordat we overgaan naar onze vijf tips voor hoe je leren kan stimuleren en zichtbaar maken in het onderwijs op afstand, eerst nog deze belangrijke focus: formatief betekent dat er altijd ruimte is om verder te leren. Je maakt als docent het leren zichtbaar en geeft feedback zodat je leerlingen hier actief mee aan de slag kunnen gaan. Of zoals Harry Fletcher-Wood schrijft: “Feedback is only feedback if students respond to the information the teacher provides”.

Vanuit deze gedachtes onze volgende tips om het leren zichtbaar te maken terwijl je op afstand met je leerlingen werkt:

1.     Focus!

Het doel is niet dat je leerlingen opdrachten maken. Het doel is dat je leerlingen leren. Je leerlingen kunnen waarschijnlijk minder geconcentreerd en begeleid leren de komende tijd. Daarom is het nóg belangrijker om nu focus aan te brengen. Wat is het echte leerdoel? Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat je kiest voor doelen per week en niet per les. Wat wil je dat je leerling aan het einde van de week beheerst en hoe kan jij dit zichtbaar krijgen?

Voorbeeld van zo’n doel: Je kunt uitleggen hoe parfum zich verspreidt in een ruimte (diffusie) in woorden en door het te tekenen (uit je geheugen, met je boek dicht!).

Leren is wat overblijft na denkwerk. Je beste check om focus te krijgen: waar wil je dat leerlingen over nadenken deze week? Aan het einde van de week kan je dan met behulp van de volgende tips zorgen dat je essentiële informatie ophaalt over het leren van je leerlingen.

2.     Laat je leerlingen een unieke opbrengst maken

Laat je leerlingen een unieke, concrete opbrengst maken. Dit kan een tekst, berekening, uitleg, tekening of bijvoorbeeld foto zijn. Hierin laten zij jou en hun klasgenoten zien hoe ze de leerstof in hun hoofd hebben vertaald. Het gaat er om dat ze een mentaal beeld laten zien; wat is hun plaatje? Het is daarbij belangrijk dat jij weet wat je naar boven wilt halen. Heel simpel: bij wiskunde wil je niet persé de uitkomst zien, maar wel de berekening!

Check bijvoorbeeld hoe deze leraar zijn leerlingen een unieke, concrete opbrengst heeft laten maken om breuken inzichtelijk te maken.

Je kunt als docent niet al het leren van je leerlingen controleren. Dat lukt normaal in je klas al niet, laat staan nu op afstand. Wat doe je dan wel? Focus bijvoorbeeld op misconcepten! Als ervaren docent weet je vaak wel wat veelgemaakte fouten zijn van je leerlingen. Dit noemen we ook wel ‘misconcepten’. In deze link tref je een bijlage van het SLO gericht op het opsporen van en reageren op misconcepten. Laat je inspireren!

3.     Geef je leerlingen voorbeelden van ‘goed werk’

Voor leerlingen is het belangrijk om een voorbeeld te zien. Het liefst zien zij meerdere voorbeelden. Ze moeten een beeld vormen van hetgeen je ze vraagt. Dit kunnen goede en foute voorbeelden zijn. Laat je leerlingen actief naar deze voorbeelden kijken. Dit kun je bijvoorbeeld doen door de voorbeelden een onderdeel van je “klassikale” instructiemoment te laten zijn.

Hiermee zorg je voor concrete succescriteria voor je leerlingen. Het wordt zichtbaar wat er van ze wordt verwacht. Wil je een stapje extra zetten? Dan is het goed om succescriteria en rubrics voor je leerlingen te formuleren. Zo geef je extra taal aan wanneer zij het goed hebben gedaan en krijgen ze zicht op waar ze zich nog kunnen ontwikkelen. In dit artikel krijg je tips hierover.

4.     Betrek je leerlingen

Dit klinkt heel logisch: je activeert je leerlingen om te leren en betrekt hen bij het onderwijs. Vaak is het minder logisch om je leerlingen te betrekken bij het evalueren van het leerproces. Je wilt niet alleen weten of je leerlingen iets goed hebben gedaan; je wilt van hen horen waarom ze iets hebben gedaan. Vaak is het niet mogelijk om dit individueel van alle leerlingen te horen. Hoe dan wel?

Peerfeedback is hier een krachtig middel in. Dit is mogelijk wanneer er een goede structuur voor je leerlingen is. Een helder voorbeeld helpt, maar ook een rubric is uitermate geschikt om hier vorm aan te geven. Een rubric hoeft niet persé verschillende niveautypering te hebben. Keep it simple en gebruik een 1-punts rubric , zoals in dit voorbeeld.

5.     Organiseer je follow-up!

Feedback waar een leerling niet over na hoeft te denken en niet actief hoeft te verwerken is geen feedback en bovenal zonde van je kostbare tijd. Formatief handelen betekent dat een leerling aan de hand van feedback een verbetering in zijn werk aanbrengt. In de feed forward krijgt een leerling een concrete aanwijzing om het geleverde werk te verbeteren. Wees ook hierin selectief: welke feedback is relevant om het leerdoel te kunnen behalen? Less is more! Voorbeeld:

  • Verbeter je antwoord van deze som maar werk eerst het gedeelte tussen haakjes uit.
  • In deze zin staan 3 spelfouten. Vind ze en verbeter ze.
  • De structuur van je brief heeft aandacht nodig. Bekijk punt 2, 3 en 5 in de checklist voor het opstellen van een brief en verbeter je werk.
  • Herschrijf deze alinea in je betoog, onderbouw elk argument met een ondersteunend citaat.
  • Vergelijk je tekening van een voedselweb met de succescriteria die we opgesteld hebben. Wat klopt er niet met de pijlen? Verbeter en leg uit.

Hulp nodig?

Als uitsmijter raden we je dit artikel aan waarin Fletcher-Wood schrijft over het motiveren van je leerlingen in deze tijd.

Zoek je nog meer tips of kun je onze begeleiding gebruiken in het vormgeven van jouw onderwijs op afstand? Schroom dan niet om contact op te nemen!

Myrthe van den Blink: m.vandenblink@marant.nl of 06 – 113 023 24

Regina Reiniers: r.reiniers@marant.nl of 06 – 330 578 75

Deel dit artikel
Auteurs

Myrthe van den Blink

Myrthe van den Blink is trainer en adviseur bij Marant Interstudie. Ze werkt met zij-instromers in het beroepsonderwijs en met docenten en teams in het VO, MBO en HBO. Pedagogisch, didactisch en pr…

Meer over Myrthe van den Blink

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *