Home » Artikelen » Formatief evalueren: mosterd vòòr de maaltijd

Formatief evalueren: mosterd vòòr de maaltijd

Datum: 7 februari 2017

Regina Reiniers is trainer en adviseur bij Marant Interstudie. In haar vorige baan stond ze voor de klas als docent Biologie. Tegenwoordig begeleidt ze docenten in het voortgezet onderwijs, onder andere bij het invoeren van gepersonaliseerd leren en formatief evalueren.

Onlangs mocht ik een les observeren bij een alleraardigste 2e klas vwo. Tijdens de les werd een toets besproken: leerlingen kregen hun eigen antwoordblad en de opgaven terug, de antwoorden stonden op het smartboard en de docent stond te popelen om vragen te beantwoorden.  Alle randvoorwaarden om van fouten te leren waren in theorie aanwezig. Maar nu de observatie: de leerlingen telden de punten na en keken of de docent geen nakijkfout had gemaakt. Einde oefening, netto leerwinst: nul.

Op dat moment realiseerde ik me dat ik dit stramien ook jaren had gevolgd, met waarschijnlijk hetzelfde resultaat. In mijn vaksectie biologie begonnen we daarom een paar jaar geleden met een experiment waarin we de leerlingen na afloop van de toets een reflectieformulier lieten invullen. Hierop moest een leerling noteren op welke manier ze zich hadden voorbereid op de toets, hoe groot het percentage fouten was op meerkeuze- en open vragen en wat de reden van een fout antwoord was (bv. vraag niet goed gelezen, vraag niet begrepen, antwoord onvolledig, geen antwoord op de vraag etc.). Dit leverde mij als docent veel inzicht op over de inzet van de leerling en problemen met specifieke toetsvaardigheden. Bij opvallende antwoorden ging ik kort met het betreffende kind in gesprek om te praten over mogelijke verbeteracties.

Waar ik op gehoopt had was een verbetering van de motivatie, stofbeheersing en examenresultaten. Dat viel erg tegen, helaas. Het merendeel vond het nogal een gedoe, zo’n reflectieformulier invullen. In hun ogen was het mosterd na de maaltijd, alhoewel sommigen wel zagen dat ze beter werden in hun toetsvaardigheden. Maar het zweet stond nog steeds op de verkeerde rug.

Het kwartje viel na het lezen van het boek Toetsrevolutie van Dominique Sluijsmans en René Kneyber, een boek over formatief evalueren en het ontwikkelen van een feedbackcultuur in het onderwijs. De basisprincipes van formatief evalueren zijn verrassend simpel. Aan het begin van een les(senreeks) bepaal je met je leerlingen wat de leerdoelen zijn en hoe een goed eindresultaat er dan bijvoorbeeld uit zou moeten zien. Vervolgens meet je tijdens het leerproces hoe ver de leerling de stof onder de knie heeft met bijvoorbeeld een toets, presentatie, opdracht of een andere werkvorm. Hierop krijgt de leerling feedback die hem helpt om het gat te overbruggen tussen de huidige stand en het einddoel.

Deze feedback moet de leerling informatie geven over de onderdelen en vaardigheden die hij nog niet beheerst. Daarom is het geven van een cijfer voor een tussentoets niet zinvol; het geeft geen specifieke informatie over hetgeen de leerling nog te doen staat. Aan het eind van de rit meet je (indien gewenst) het eindresultaat (en ja, dan kun je een cijfer geven als je dat wilt).

Door formatief te toetsen krijgen leerlingen de kans om hiaten te vullen vòòr het eindproefwerk. Zeer rendabel voor de leerling en voor de docent: beiden weten nu beter wat hen te doen staat om een goed eindresultaat te bereiken.

Mijn leerlingen hadden gelijk: ik gaf mosterd na de maaltijd. Gelukkig blijft mosterd lang goed; het zullen pittige maaltijden worden in de toekomst!

Meer informatie

Meer weten over formatief evalueren? Neem contact op met Regina Reiniers via r.reiniers@marant.nl en bekijk deze Cursus Formatief Evalueren

Deel dit artikel
Auteurs

Regina Reiniers

Regina Reiniers is trainer en adviseur bij Marant Interstudie. Door haar zeer ruime ervaring als docent heeft ze oog en vooral hart voor datgene waar onderwijs echt over gaat: de interactie tussen …

Meer over Regina Reiniers

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *