Home » Artikelen » Gevraagd: een goed werk- en denkniveau!

Gevraagd: een goed werk- en denkniveau!

Datum: 21 april 2015

De laatste jaren worden medewerkers in het onderwijs steeds meer geconfronteerd met de eis naar een bepaald werk- en denkniveau. Enerzijds als gevolg van de ambitie het ‘werk- en denkniveau van medewerkers te verhogen’, anderzijds bij promotie in het kader van de functiemix en recentelijk als instroomeis voor de PDG opleiding (Pedagogisch Didactisch Getuigschrift). PDG deelnemers dienen over een hbo/wo diploma te beschikken of een hbo werk- en denkniveau, aangetoond door een capaciteitentest. Meten we daarmee wel waar het bij werk- en denkniveau om gaat; meten we wel het juiste? En hoe kan het dat een succesvolle entrepreneur soms de lagere school niet heeft afgemaakt of een inhoudelijk briljante onderzoeker niet goed uit de verf komt?

Meten is weten

Met capaciteitentest wordt meestal bedoeld een cognitie(intelligentie)test. Het willen concretiseren en hanteerbaar maken van het lastige begrip ‘werk- en denkniveau’ is begrijpelijk, maar bij de eenzijdige focus op capaciteitentesten,  plaatsen wij vraagtekens. In onze visie slaat concretisering dan door naar versimpeling. Daarmee wordt weinig recht gedaan aan de praktijk en naar ons idee ook weinig recht aan personen. Meten is weten, dat zeker. Het is van belang om ‘het juiste’ te meten en dat goed te doen, de termen validiteit en betrouwbaarheid komen om de hoek kijken. Dat leidt ons echter af van de essenties: wat is werk- en denkniveau is en hoe kunnen we dat meten?

De succesvolle entrepreneur

De term werk- en denkniveau geeft aan dat het om het niveau van denken en van werken gaat. Voor bepalen van het denkniveau kunnen diploma’s een waardevolle bron zijn. Ook de klassieke cognitietest biedt hiervoor een handzame tool. In onze visie is dit echter de halve waarheid. Voor bepalen van het werkniveau menen wij dat meer nodig is. Kennen we niet allemaal de verhalen van de strategische en succesvolle entrepreneur die de lagere school niet eens heeft afgemaakt? Die onderwijsassistent die het beter doet dan menig docent? De nieuwe wetenschappelijke inzichten over verschillende vormen van intelligentie? Maar ook: de persoon met een hoog IQ die zich in geen enkele situatie weet te handhaven? De briljante onderzoeker die het, door gebrek aan sociale kwaliteiten, niet lukt om fondsen te werven?

Intellectuele kracht en praktijkkracht

Waar denkniveau intellectuele kracht weerspiegelt, weerspiegelt het werkniveau praktijkkracht. Met praktijkkracht bedoelen we de koppeling van denken aan werken: daadwerkelijk tot prestaties komen, doelen bereiken, samen met collega’s hogere opbrengsten realiseren, innovatiekracht, georganiseerd werken, plichtsbesef, sociale kracht, omgaan met spannende situaties….

Big five model

Valt u iets op? Bij de psychologen onder ons gaat wellicht een lichtje branden. Ooit werd op basis van onderzoek naar dit soort van gedragstyperingen het Big five model van persoonlijkheid gelanceerd: vijf brede gebieden om persoonlijkheid van mensen te typeren namelijk extraversie, mildheid, ordelijkheid, emotionele stabiliteit en autonoom. Persoonlijkheid en persoonlijkheidskwaliteiten zijn uitermate belangrijk voor gedrag dat mensen vertonen en hoe succesvol ze al dan niet zijn.

Bij bepalen van het werk- en denkniveau vinden wij dat het moet gaan om een combinatie van intellectuele kracht (cognitie) en praktijkkracht (persoonlijkheid). De eenzijdige focus op intellectuele kracht vinden wij beperkt en daarmee weinig recht doen aan kwaliteiten van en kansen voor medewerkers. Ook bestaat het risico dat we groepen mensen bij voorbaat en op grond van foutieve aannames uitsluiten en daarmee de maatschappij waardevolle bijdragen ontnemen.

Ons concrete advies: interpreteer de eisen inzake werk- en denkniveau of capaciteitentesten ruim. En combineer in uw onderzoek naar ´capaciteiten´zowel het intelligentie- als het persoonlijkheidsonderzoek.

Meer informatie

Wilt u over dit onderwep van gedachten wisselen of heeft u behoefte aan meer informatie? Neem dan contact op met William van den Dries, adviseur: e-mail

Deel dit artikel
Auteurs

William van den Dries

William van den Dries is senior adviseur bij Marant Interstudie en Marant Assessment. Hij ondersteunt organisaties bij HR-vragen, organisatieontwikkeling en persoonlijke ontwikkeling. Ook ontwikkel…

Meer over William van den Dries

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *