Home » Artikelen » Hoe ga je om met tweetaligheid en dyslexie?

Hoe ga je om met tweetaligheid en dyslexie?

Datum: 13 januari 2020

David (11 jaar) woont al vijf jaar in Nederland. Op het oog beheerst David de Nederlandse taal perfect. Hij kletst honderduit met zijn klasgenoten, kan de aanwijzingen op de voetbaltraining prima opvolgen en heeft laatst een 8 gekregen voor zijn spreekbeurt. De meester van David signaleert echter dat lezen en spelling voor David heel lastig blijft. Zou er sprake kunnen zijn van dyslexie? Of heeft David gewoon nog een taalachterstand? In dit artikel geef ik een aantal handvatten voor het omgaan met lees- en spellingproblemen bij tweetalige leerlingen.

Klank-tekenkoppeling

De basis voor lezen en spelling ligt in de klank-tekenkoppeling. Het is daarom belangrijk om na te gaan in hoeverre de leerling de Nederlandse klank-tekenkoppeling beheerst. Daarbij kan gekeken worden naar de fouten die een leerling maakt. Mogelijk staan de fouten die een leerling maakt in verband met zijn moedertaal en worden ze niet veroorzaakt door dyslexie. Op www.moedint2.nl kun je per taal nagaan wat typische transferfouten zijn.

Daarnaast is het goed om te checken of een leerling fouten maakt door een gebrek aan kennis van de klanken of doordat het de klanken niet goed kan uitspreken. Mogelijk kan de leerling in de moedertaal ook niet alle klanken goed uitspreken en is er sprake van een logopedisch probleem.

In alle gevallen is het van belang ervoor te zorgen dat de leerling voldoende gelegenheid heeft gehad om zich de Nederlandse klank-tekenkoppeling eigen te maken. Enkele tips voor het klankonderwijs zijn:

  • Maak gebruik van klanksymbolen, bijvoorbeeld door Dizzy in te zetten.
  • Laat de kinderen voelen wat er met hun mond gebeurt tijdens het uitspreken van een klank. In dit document kun je onderaan de tekst vinden welke mondbewegingen er bij iedere klank gemaakt worden.
  • Ondersteun de klanken en bijbehorende mondbewegingen met behulp van Spreekbeeld.
  • Maak consequent duidelijk onderscheid tussen klanken en letters.

Meer tips vind je hier.

Woordenschat

Het kan ook zo zijn dat een leerling alle klanken en letters goed kent, maar het leestempo toch traag blijft. In dat geval kun je je afvragen of de leerling wel begrijpt wat hij leest. Woordenschat is namelijk belangrijk bij het snel herkennen van woorden. Problemen met de woordenschat worden al gauw duidelijk wanneer je samen met een leerling een tekst bespreekt. Kan het kind in eigen woorden vertellen waar de tekst over gaat? Kent het kind de begrippen die in de tekst aan bod komen? Verder geven natuurlijk ook de resultaten van woordenschattoetsen en de groei daarin een goed beeld van de woordenschatontwikkeling. Is de woordenschat onvoldoende? Dan kan dit een verklaring zijn voor een laag leestempo.

Het oefenen met woordenschat kan het best gebeuren in de context van een tekst. Je kunt bijvoorbeeld met de methode Nieuwsbegrip oefenen. Je kunt ook aan woordenschat werken tijdens het lezen van een boek. Laat de leerling na iedere bladzijde post-its plakken bij de woorden die hij niet kent. Bespreek daarna samen de betekenis van de woorden. Laat de leerling deze betekenis vervolgens noteren op de post-its. Het kind hoeft niet van alle onbekende woorden de betekenis te leren. Maak zelf keuzes in welke woorden op dit moment wel en niet belangrijk zijn. Wanneer je met de leerling verder leest in het boek, blader je regelmatig terug om over het verhaal en de woordbetekenissen te praten. Probeer het woord daarbij zo’n zeven keer te herhalen. Door op deze manier te werken kunnen kinderen woorden leren kennen in hun context.

Wat als we alles hebben geprobeerd?

Blijft een leerling moeite houden met lezen en spelling, ook nadat intensief aan de woordenschat en klanktekenkoppeling is gewerkt? Dan kan er mogelijk meer aan de hand zijn. Zorg ervoor dat je de leerling vervolgens meeneemt in de reguliere lees- en spellingondersteuning. Ook na langdurige ondersteuning blijven er tweetalige leerlingen van wie de lees- en spellingresultaten tegenvallen. Voor hen geldt hetzelfde als voor leerlingen die alleen Nederlands spreken. Zij komen in aanmerking voor vergoede dyslexiezorg wanneer aan de voorwaarden voldaan wordt. Via deze link kun je erachter komen of jouw leerling aan de voorwaarden voldoet.

Meer lezen?

  1. In het artikel ‘Leesproblemen bij NT2 leerder’ wordt besproken wat de aandachtspunten zijn bij het herkennen van leesproblemen bij een tweetalige leerling.
  2. De brochure ‘Taal en teken: technisch lezen bij nieuwkomers’ biedt hulp bij het maken van een leerlijn voor technisch lezen, passend bij leerlingen die nog geen Nederlands spreken.
  3. In het boek ‘Met woorden in de weer’ worden praktische handvatten gegeven om de woordenschat van leerlingen uit te breiden.
Deel dit artikel
Auteurs

Nadine Mijnsbergen

Nadine Mijnsbergen is dyslexiebehandelaar bij Marant. Ze ondersteunt kinderen met lees- en spellingproblemen en verzorgt individuele begeleiding op school.

Nadine is rustig en toegankelijk, waar…

Meer over Nadine Mijnsbergen

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Kors

15 januari 2020

Als een allochtone moeder van een allochtoon kind met dyslexie moet ik zeggen dat niemand gaat op school allochtoon kind testen op dyslexie. Het is veel makkelijker om alles af te schuiven aan migratie achtergrond. Het resultaat bij mijn zoon was: 5 basisscholen, 1 jaar thuiszitten, ASS diagnose, VT melding en een zeer getraumatiseerd kind. Pas toen wij als ouders tegen de uithuisplaatsing gingen vechten en het kind particulier gingen onderzoeken bleek hij zeer intelligent te zijn en zwaar dyslectisch, zo zwaar dat hij met 12 steeds op AVI 3 niveau leest. Als bij zo een zware dyslect 5 scholen niet konden vermoeden dat hij dyslectisch kon zijn, gelooft u dat bij gemiddelde dyslexie wordt opgemerkt in de klas bij een allochtoon kind? Niemand gaat de moeite doen als de ouders dat niet opeisen. Ik zal liever allochtone ouders benaderen en aan hun uitleggen waar ze onderzoek en zorg kunnen krijgen buiten de scholen om.