Home » Artikelen » Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan!

Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan!

Datum: 1 mei 2019

Onze jonge heldin Pippi is nergens bang voor en al helemaal niet om fouten te maken. Dit komt natuurlijk omdat ze dapper is, een eigenschap waarmee ze geboren is en waardoor ze moeiteloos in ieder avontuur stapt. Helaas is niet iedereen zo dapper als Pippi en is het dus voor sommigen van ons niet zo makkelijk in een nieuw avontuur te duiken of zonder bedenkingen aan iets nieuws te beginnen. Want het kan natuurlijk misgaan. Je kan een fout maken of nog erger, erachter komen dat je ergens niet goed in bent. Waarom vinden sommigen van ons dit nou zo erg, terwijl Pippi hier niet eens bij stil lijkt te staan? Volgens Amerikaanse psychologe Carol Dweck heeft dit te maken met onze mindset. 

Je hebt het woord vast weleens horen vallen, maar wat houdt een mindset nu precies in? De letterlijke vertaling van mindset is ‘denkhouding’. Het staat voor de manier waarop iemand naar de menselijke capaciteiten en de ontwikkeling hiervan kijkt. Worden we met bepaalde eigenschappen geboren en liggen deze dan vast? Of kun je hier invloed op uitoefenen en je capaciteiten ontwikkelen? Volgens Carol Dweck bepalen niet alleen je aangeboren talenten en vaardigheden wat je kan, ook de mindset is hierin zeer belangrijk. Ze maakt hierbij onderscheid tussen een statische (vaste) mindset en een op groei gerichte mindset, oftewel de groeimindset.

De statische mindset en groeimindset

Kinderen (en volwassenen) met een statische mindset geloven dat hun persoonlijke eigenschappen vaststaan. Dit houdt in dat je met een bepaalde ‘hoeveelheid’ intelligentie en kwaliteiten geboren wordt en het daar de rest van je leven mee zal moeten doen. Omdat deze kinderen vaak bang zijn om te falen, gaan ze uitdagingen liever uit de weg. Een gevolg hiervan is dat ze ook geen succeservaringen meer ervaren op dit gebied en de statische mindset in stand blijft.

Kinderen (en volwassenen) met een groeimindset daarentegen geloven dat ze invloed kunnen uitoefenen op de eigen kwaliteiten en zichzelf kunnen blijven ontwikkelen. Dit zorgt ervoor dat deze kinderen graag willen leren en ook weten dat oefenen hierbij kan helpen. Een gedachte die kinderen met een groeimindset kunnen hebben, is bijvoorbeeld: ‘Ik vind lezen lastig, maar als ik blijf oefenen word ik er steeds beter in’. Deze kinderen zien talenten en eigenschappen slechts als een startpunt.

De mindset van de leerkracht tegenover het kind

Mindsets spelen een belangrijke rol in het zelfvertrouwen, schoolplezier en de succes- en faalervaringen van een kind. Behalve de mindset van het kind zelf, kan de mindset van een leerkracht tegenover het kind ook van belang zijn. Wanneer een leerkracht een achterstand of leerprobleem ziet als vaste eigenschap van het kind, zal de leerkracht (onbewust dan wel bewust) bepaalde verwachtingen van de prestaties hebben. Deze statische mindset en bijbehorende verwachtingen kunnen invloed uitoefenen op de manier van instructie geven en de omgang met het kind. Het is als leerkracht belangrijk om er alert op te zijn dat deze omgang met het kind invloed kan hebben op de mindset die het kind over zichzelf heeft.

Kinderen met leer- of leesproblemen ervaren vaak dat zij niet kunnen meekomen op het niveau van anderen om hen heen. Dit kan tot gevolg hebben dat deze kinderen de handdoek in de ring gooien en het vertrouwen in het eigen kunnen steeds verder afzwakt. Als leerkracht is het hierbij belangrijk dat jij deze handdoek niet mee de ring ingooit. Zo kun je er bijvoorbeeld op letten dat je niet altijd de nadruk legt op de uitkomst, maar juist benoemt dat je hebt gezien hoe goed het kind zijn best heeft gedaan.

De mindset van de ouder tegenover het kind

Het zal geen verrassing zijn dat de mindset van de ouder tegenover een kind ook van belang is. Net als op school, is deze van invloed op de mindset van het kind. Als ouder kun je er ook alert op zijn dat je jouw kinderen vaker prijst op hoe ze het aangepakt hebben en niet op het resultaat. Leg bijvoorbeeld niet altijd de nadruk op de kwaliteit of het gedrag van het kind en of dit in jouw ogen ‘goed’ of ‘fout’ is. Maar maak duidelijk dat je ziet dat je kind zijn best heeft gedaan en dat het niet erg is als iets niet direct lukt.

5 voorbeelden van groeigerichte feedback

Hoe kun je als leerkracht of ouder bijdragen aan de groeimindset van een kind? Hieronder geef ik een aantal voorbeelden van opmerkingen waarmee jij de mindset van het kind een duwtje in de juiste richting kan geven:

  • Het is oké om risico’s te nemen, dat is hoe we kunnen leren.
  • Ik waardeer je om de inzet die je vandaag liet zien.
  • Het is een uitdaging, maar ik geloof dat je het kunt leren.
  • Je bent er nog niet, maar dat komt wel als je best blijft doen.
  • Het kost tijd om te verbeteren en ik zie je vooruitgang.

Meer weten over de groeimindset?

Wil je meer weten over de statische mindset en de groeimindset? Op de website van Carol Dweck vind je meer informatie en tips voor leerkrachten (en ouders).

Of stuur mij een e-mail als je nog een vraag hebt of meer wilt weten!

Deel dit artikel
Auteurs

Lotte Bakker

Lotte Bakker is orthopedagoog bij Marant Behandelpraktijk. Ze ondersteunt en adviseert scholen, ouders en kinderen op het gebied van dyslexie.

Lotte is geduldig en heeft veel aandacht voor het k…

Meer over Lotte Bakker

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *