Home » Artikelen » Leiden in coronacrisistijd: er kan meer dan je denkt

Leiden in coronacrisistijd: er kan meer dan je denkt

Datum: 26 maart 2020

Onderwijsadviseur Harry Jansen ziet grote verschuivingen plaatsvinden in onderwijsland, als gevolg van het coronavirus en de gedwongen schoolsluiting. En wat gebeurt er? Veel onderwijsmensen surfen mee in plaats van kopje onder te gaan. Dat is toch fantastisch? 

Leestijd: 4 minuten

“Ja, waanzinnig en interessant, appt de rector. Hebben we jarenlang gesoebat over allerlei kleine stapjes in onze didactiek, digitalisering en zo, is er plots een crisis en alles kan! En niet zo’n klein beetje alles, nee echt alles!  Niet praten, maar poetsen met z’n allen, dat zie ik. Alle docenten geven volgens het lesrooster digitale lessen in Microsoft Teams. Dat had ik even geleden niet durven dromen. Opeens kan alles; mondelingen kunnen digitaal worden afgenomen, PTA’s kunnen worden aangepast, enzovoort. Wat een fantastische ellende is dit. Ik had niet bedacht dat mijn team dit op deze manier kon. Het ontroert me gewoon… Heb ik ze eigenlijk toch onderschat misschien? Goed, we zijn er nog niet, maar dit is pijnlijk-spannend en verrassend-bemoedigend tegelijkertijd! Ja, eng vind ik het wel…”

Momentum: er komt meer uit de mensen dan verwacht! Uit teamleden, uit de leiding. En spannend is het dus ook. Het zijn schokkende tijden waarin het alle kanten opvliegt.

Verrassend-bemoedigend dus, die handen uit de mouwen en het niet lullen maar poetsen. Duidelijk dat we nu allemaal de noodzaak van handelen proeven; de hele wereld staat op z’n kop. Pijnlijk-spannend is dat. De angst voor chaos en ziekte is groot. Corona zet even alles in een ander perspectief.

Als de angst groot is, klinkt er allereerst de roep om sterk leiderschap, wijsheid en ferme maatregelen. ‘Leid ons door deze crisis, zeg wat we moeten doen!’ Dat geldt in het land, dat geldt op scholen. Angst voor ondergang, chaos en ziekte is een vrij essentiële en in een gemeenschap is ‘ie vrij viraal. Dat vraagt om vertrouwde en te vertrouwen gezichten, om goede informatie, heldere keuzes en gedecideerdheid. Leiders zijn extra belangrijk nu. Zij mogen voorop lopen als het achteruit gaat. Kop in de wind, koers zoeken, verdragen en dragen van de spanning. Je autoriteit neerzetten zodat men het idee heeft dat je het geheel kunt blijven overzien, richting geven en uithouden. Paniek loopt namelijk snel uit de hand en dat is niet handig.

Zie de wc-rollenjacht. Prachtig voorbeeld uit de burgerlijke praktijk. Zien vluchten is doen vluchten: als iemand bijvoorbeeld roept dat hij aan de schijterij is, en nummer twee roept dat waarschijnlijk iedereen wel aan de schijterij zal geraken, net een virus, en je ziet op de parkeerplaats twee mensen met winkelkarretjes vol rollen, dan is er in no time een run op diezelfde rollen en begin zelfs jij te twijfelen. Als die golf eenmaal rolt is ‘ie even niet te stoppen. Eerst doen dan denken, het gaat vanzelf. Dan vraag je niet meer waarom, dan ga je als een gek mee-hamsteren, totdat een vertrouwde autoriteit roept: “STOP, leg terug die rollen!” en zegt dat die rollen helemaal niet schaars zijn. Dat is leiding nemen.

Als de angst groot is, is het snapniveau laag. Zo gaat dat dus ook op scholen als de druk of de nood hoog is. Verhalen gaan rond, geruchten over besmette collega’s, over dat de vakanties ook geskipt kunnen worden, over… vul het maar in. Maar in de huidige ellende kunnen er ook fantastische nieuwe dingen ontstaan. Er is ook momentum.

Op dit moment coroneert het land. Scholen dicht, thuisonderwijs, virtueel leren, examen-skip, in de gebouwen is even geen wc-papier meer nodig. Dreigende golven.

En wat gebeurt er? Veel onderwijsmensen gaan surfen op die golf in plaats van koppie onder. Fantastisch! Zie wat de rector hierboven schreef. Aan de slag, op de plank, er is veel nieuws mogelijk, er wordt geleerd, het put wel uit maar er komt ook veel nieuwe energie boven. Daar word je toch vrolijk van?

Mooi om dan te zien dat mensen meer uit zichzelf halen dan jij dacht dat erin zat. Ja, dat is nog wel een interessant dingetje, dat schoolleiders zeggen dat ze verbaasd zijn over het gegeven dat er nu zoveel uit hun mensen komt. Veel docenten zeggen het ook over hun leerlingen trouwens, dat ze verbaasd zijn over wat daar toch nog uit komt. Dat betekent dat er altijd al meer in heeft gezeten, maar dat het er alleen nog niet uitgekomen was. Onthoud dus: er zit meer in je mensen dan je denkt!

In jezelf ook trouwens! Je moet het wel durven en kunnen zien en ‘openen’, maar het begint met geloven dat het ergens in je zit. En in je collega’s. En in je leerlingen. Dit is het grootste verder te ontwikkelen punt van onderwijs in Nederland, dus geloof het alsjeblieft! We kunnen daar serieus samen werk van maken.

En onze taak: leren zien en pakken van die kwaliteit, vragen, uitdagen, het voor leerlingen en collega’s beschikbaar, kneedbaar maken en naar buiten krijgen.

 

Momentum maken dus.

De spirit is er.

Het wordt nooit meer helemaal zoals het was.

 

Volgende managementvraag: hoe houd je de huidige energie in de lucht? Duurzaam momentum.

Maar voorlopig mogen we blij zijn met de onderwijsdaden van deze week!

Enneh… je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden! Virusvrij blijven dus.

 

Harry Jansen

Deel dit artikel
Auteurs

Harry Jansen

Harry Jansen is senior trainer/adviseur en coach bij Marant Interstudie. Hij werkt vooral met complexe organisatie- en ontwikkelingsvragen binnen alle sectoren van het onderwijs op het gebied van…

Meer over Harry Jansen

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

clemy oomens

27 maart 2020

dat is een mooi bericht Hans! Wat doen we in bijzondere tijden als deze! geruststellen, de lijn vast houden, de goede balans houden in communiceren, en af en toe meedeinen op de golven. Iedere dag keuzes maken, en juist daarin vasthouden aan je grote verhaal!! Dat wat we samen voor de leerlingen van onze school in deze maatschappij belangrijk vinden! Optimisme, aandacht voor elkaar, vertrouwen in de ander, eerst aan het belang van de ander denken en het grote belang! Maatwerk, eigenaarschap, eigen verantwoordelijkheid en de pedagogische relatie zijn bij mij op school belangrijke punten. Nou daar is nu zeker aandacht voor. Ik zie dat het bijzondere kansen geeft en voor een grote golf voorwaarts zorgt in het online leren maar ook in Maatwerk. Je leert juist in deze tijden elkaar goed kennen. Welke mensen vinden dit erg spannend en welke mensen zijn juist heel pro-actief en gaan gewoon! Welke mensen zijn volgend en constructief ondersteunend. Het werk als schoolleider vind ik in deze tijd prachtig om met zo'n divers en mooi team mensen samen te mogen werken om het allerbeste voor de leerlingen te doen. En dit dan ook te mogen delen in bijvoorbeeld de SchoolAdviesRaad van de VO-raad en op jullie podium en bij het SRVO is helemaal top!

JT Everts

27 maart 2020

Mooi opgebouwd en geformuleerd, vanuit een concrete ervaring naar een universele reflectie. Het is interessant dat op het einde het woord geloof valt.. In tijden van crisis wordt je geloof en vertrouwen op de proef gesteld: waar geloof je echt in, waar vertrouw je echt in? Welke aspecten van jezelf en de medemens? Of is er nog iets wat dat overstijgt? Gaan nu scholen ( en andere openbare gebouwen) leeg zijn, de kerken ( in wat voor vorm dan ook) weer voller worden, spreekwoordelijk gezien? Wordt het thema zingeving nog belangrijker? Dat is ook een interessant gebeuren, dat de zin en het belang van onderwijs veel meer gezien wordt, en de daarbij behorende waardering die er bijkomt. En prachtige uitsmijter: je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden ;-) ( Je kunt soms wel ziek worden van alsmaar beter moeten worden trouwens...)

Joep Everts

28 maart 2020

Mooi artikel Harry, vanuit een concrete reactie opgebouwd naar een meer universele reflectie. En het is interessant dat het woord 'geloven' valt. In een tijd van crisis wordt je ook bevraagd over waar je ten diepste in geloofd. En wat dat dan betekent in je werk en relaties. Dan kom je ook op zingeving uit. En het is bijzonder te zien dat de zin van onderwijs nu veel meer ervaren en gezien wordt. In dat opzicht is dit virus een blessing in disguise. Ik denk dat er nog veel gedeeld gaat worden over de inhoudelijke zin van het onderwijs: wat gaat deze crisis betekenen voor de inhoud en van daaruit de vorm van het onderwijs. Waartoe worden mensen in de toekomst opgeleid? En mooie eindzin: je hoeft ziek te zijn om beter te worden. Met een voorschot op de discussie op de rol van onderwijs kun je ook zeggen: je kunt ook ziek worden van te snel beter worden ;-)