Home » Artikelen » Leren hoeft niet altijd leuk te zijn – en wel hierom

Leren hoeft niet altijd leuk te zijn – en wel hierom

Datum: 8 oktober 2019

Laatst begeleidde ik een startdag voor een groep zij-instromers in het MBO onderwijs. Op deze dag dachten zij na over wat leren is en wat hun rol als docent in het onderwijs is. In een eerste brainstorm werd de stelling ‘Leren is leuk!’ genoemd. Dit leverde meteen een discussie op. Moet leren inderdaad leuk zijn? En ben je als docent dan verantwoordelijk om het leren leuk te maken?

Urgentie

In veel theorieën over leren en het vormgeven van impactvolle leeromgevingen wordt gesproken over het gevoel van urgentie. Zo is urgentie één van de zeven bouwstenen van het HILL-model van Dochy en Seegers (2018). Wanneer een student urgentie ervaart, voelt hij dat hij het nodig heeft om iets te leren. Er zit bijvoorbeeld een hiaat in zijn kennis of vaardigheden, of hij ervaart een probleem dat hij niet direct weet op te lossen.

Als docent ben je op zoek naar hoe je je studenten dit gevoel kan geven. Je probeert hen te laten ervaren dat ze iets moeten leren, bijvoorbeeld voor de uitvoering van hun toekomstige beroep. Dit is een belangrijke motivator voor hun leren. Tegelijkertijd is dit ook ongemakkelijk, want ze kunnen iets blijkbaar nog niet. Dit kan een bepaalde mate van onzekerheid oproepen en dat is niet altijd leuk. En toch is dit ongemak nodig om een waardevol leerproces te starten.

Motivatie

Urgentie ervaren is van belang om te gaan leren; hierdoor raken studenten gemotiveerd. Daarnaast leert de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan (2000) ons ook dat het gevoel van competentie essentieel is om gemotiveerd te leren. Het gevoel van competentie betekent dat je het idee hebt dat hetgeen je gaat leren haalbaar is voor jou. Je hebt het idee dat je het kan. En jouw omgeving geeft je het idee dat het leerdoel haalbaar is. Als docent ben je een belangrijke factor in het ervaren van competentie door je student. Jij behoort tot de omgeving die de student het gevoel kan geven dat ze het kunnen.

Onzekerheidstolerantie

Om te leren lijkt er dus een bepaalde mate van ongemak te moeten zijn, maar ook een mate van vertrouwen. Doet dit ongemak af aan hoe leuk het leren wordt ervaren? Huber en Roth (1999) schreven als één van de eersten over de onzekerheidstolerantie in leerprocessen. Deze onzekerheidstolerantie wordt door Bolhuis en Simons (2011) beschreven als een voorwaarde om te leren middels sociale interactie en kritische reflectie. Als een student een lagere onzekerheidstolerantie heeft, is hij dus minder goed in staat om te leren in sociale leeromgevingen.

Vanuit deze gedachtegang kan ik me goed voorstellen dat studenten met een lagere onzekerheidstolerantie ook minder plezier beleven aan het leren. Studenten met een hogere onzekerheidstolerantie voelen zich eerder senang in situaties waar zij onzekerheden dienen op te lossen. Terwijl zekerheidsgeörentieerde studenten liever deze onzekerheden uit de weg gaan.

Bij leren hoort ongemak

Kortgezegd; bij leren hoort ongemak. En om plezier te beleven tijdens het leren, zal de student dit ongemak moeten kunnen verdragen. En hier zit volgens mij ook jouw rol als docent! Je mag je studenten uitdagen, zodat ze urgentie ervaren om te leren. Tegelijkertijd moet je je studenten vertrouwen geven, zodat ze gemotiveerd blijven om te leren. En daar ligt de uitdaging: het creëren van een leeromgeving waarin afdoende uitdaging zit en tegelijkertijd het ongemak niet te groot wordt, zodat het leren ook plezier geeft!

Referenties

Bolhuis, S., & Simons, P. R. J. (2011). Naar een breder begrip van leren. In J. W. M. Kessels & R. Poell (Eds.), Human Resources Development Handboek. Organiseren van het leren. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. Hier raadpleegbaar.

Deci, E.L. & Ryan, R.M. (2000). The ‘what’ and ‘why’ of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11, 319-338. Hier raadpleegbaar.

Dochy, F., & Segers, M. (2018). Creating impact through future learning. Abingdon: Taylor & Francis Ltd. Je vindt hun website hier.

Huber, G.L. & J.H.W. Roth (1999). Finden oder Suchen? Lehren und Lernen in Zeiten der Ungewissheit. Schwangau: Ingeborg Huber.

Deel dit artikel
Auteurs

Myrthe van den Blink

Myrthe van den Blink is trainer en adviseur bij Marant Interstudie. Ze werkt met zij-instromers in het beroepsonderwijs en met docenten en teams in het VO, MBO en HBO. Pedagogisch, didactisch en pr…

Meer over Myrthe van den Blink

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *