Home » Artikelen » Stillezen (maar dan ook écht stil) in de klas

Stillezen (maar dan ook écht stil) in de klas

Datum: 13 november 2017

“Kinderen, pak allemaal jullie biebboek en ga voor jezelf het komende half uur rustig lezen”. ‘Mooi’, denkt de leerkracht, ‘dan kan ik hopelijk nog even nakijken’. De meeste kinderen pakken hun boek, een enkele leerling staart nog even voor zich uit. “Kom op, pak je boek!” Het duurt niet lang voor het eerste kind naar de boekenmand loopt om een boek te ruilen. Een ander kind gaat naar de wc. Het volgende kind wil ook een boek ruilen, waardoor er een kletsgroepje bij de boekenmand ontstaat. Een paar kinderen kijken op en kijken vervolgens om zich heen. De klas blijft gedurende het ‘stillezenmoment’ onrustig.

Herkenbaar? Stillezen wordt in elke klas wel ingebouwd in het lesrooster. Maar zoals in bovenstaande casus al is beschreven, lopen leerkrachten tegen een aantal knelpunten aan. Hoe voorkom je bovenstaand scenario? Hoe zorg je er als leerkracht nu voor dat er een rustige sfeer heerst waarin álle kinderen gemotiveerd lezen?

Leesaanbod

Zorg allereerst voor een gevarieerd leesaanbod voor de kinderen. Denk niet alleen aan leesboeken, maar zorg voor een mix van fictie en non-fictie: informatieve boeken, tijdschriften, gedichten, sprookjes, stripboeken enzovoort. Zorg voor een leesklimaat waarin kinderen mogen lezen wat ze willen, dus als een kind dit keer zin heeft in een stripboek, dan mag dat. Met stillezen kunnen kinderen dertig procent meer woorden verwerken en dus meer leeskilometers maken. Maar let op: stillezen komt niet in de plaats van instructie en begeleide inoefening van technisch lezen. Het draagt wel bij aan het verbeteren van de technische leesvaardigheid.

Tijdsduur

Kijk naast je leesaanbod ook naar de tijdsduur. Niet te lang, maar ook niet te kort. Een tijdsduur van vijftien minuten, minimaal drie dagen in de week, is hierbij geschikt. Kies een vast moment in de week, bijvoorbeeld aan het begin van de dag of na het buitenspelen. Lees als leerkracht zelf ook een boek tijdens het stilleesmoment en zorg voor duidelijke regels.

Regels

Spreek vooraf duidelijke regels met de kinderen af en schrijf die zo nodig op het bord:

  1. Je leest een zelfgekozen boek.

Zorg vooraf dat kinderen rustig de tijd krijgen (bijvoorbeeld tijdens inloop) om een boek uit te kiezen.

  1. Je blijft zitten op je stoel.

Er wordt dus niet gelopen, geruild, naar de wc gegaan, punten geslepen enzovoort.

  1. Je leest.

Je laat het kind dat in de buurt zit met rust en hebt alleen aandacht voor je boek/tijdschrift.

Is het de kinderen gelukt om zich aan bovenstaande regels te houden? Dan hebben ze wel een beloning verdiend! De kinderen zullen vanzelf ervaren dat het een prettige manier van werken is, wat al een beloning op zich is.

Verwerkingsopdracht

Om kinderen nog gerichter en gemotiveerder met een boek bezig te laten zijn, kun je ervoor kiezen om er een verwerkingsopdracht bij te geven. Maak kaartjes waar verwerkingsopdrachten op staan en laat een kind hieruit kiezen. Een paar voorbeelden:

  • Wat was het grappigste/langste/leukste/moeilijkste woord dat je tegenkwam? Schrijf dit woord op.
  • Maak een kort stripverhaal over het verhaal dat je hebt gelezen.
  • Vertel na het stillezen aan je buurman of buurvrouw waar je over hebt gelezen.

Ook bij de verwerkingsopdrachten geldt: (lees)plezier staat voorop. Let wel op dat de uitwerking van deze verwerkingsopdrachten buiten de vijftien minuten leestijd komen. Bijvoorbeeld wanneer ze klaar zijn met hun (reken-/taal-/schrijf-)werk. Laat kinderen dit uiteindelijk aan elkaar presenteren, zodat ze ook echt iets moois ervan maken. Kinderen hoeven hier niet elk stilleesmoment mee bezig te zijn; kies hier bijvoorbeeld één keer per aantal weken voor. Dan kunnen ze zich ook lekker laten meeslepen in het verhaal, zonder dat ze per se ergens op moeten letten.

Meer informatie

Interessant? Loes Knaapen heeft een online cursus geschreven voor leerkrachten, waarin ze schrijft over effectief technisch leesonderwijs. Binnenkort online! Kijk voor meer informatie op de website van E-wise.

Deel dit artikel
Auteurs

Loes Knaapen

Loes Knaapen is orthopedagoog bij Marant Behandelpraktijk. Zij behandelt kinderen met dyslexie. Daarnaast onderzoekt zij kinderen met lees- en/of spellingproblemen, om erachter te komen of deze kin…

Meer over Loes Knaapen

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *