Home » Artikelen » Vooruitkijken in crisistijd: 5 vragen die schoolleiders doen knarsetanden

Vooruitkijken in crisistijd: 5 vragen die schoolleiders doen knarsetanden

Datum: 8 april 2020

Onderwijsadviseur Harry Jansen ziet dat schoolleiders momenteel worden opgeslokt door het redden van het hier en nu. Begrijpelijk. Tegelijkertijd dienen ze stevig vooruit te denken. Waar wil je naartoe met je school? “De tijd is rijp voor het denken aan zaken die nog niet bedacht zijn. Op het moment dat we het allemaal even niet weten kunnen nieuwe zienswijzen ontstaan.”

Leestijd: 4 minuten

Ik ga ervan uit dat alle schoolleiders de afgelopen tijd als een dolle gemanaged hebben. De situatie onder controle krijgen, branden blussen, naar verdwenen leerlingen of collega’s vissen, het netwerk in de lucht houden, moed inspreken, overzicht geven en ga zo maar door. Knap werk, belangrijk werk! Fantastisch hoe het onderwijs, terwijl het op z’n kont ligt, toch in de lucht gehouden wordt.

Ja, en dan loopt uiteraard niet alles op rolletjes. Logisch! Het is ook ingewikkeld om zicht en invloed op je personeel en vooral ook je leerlingen te houden. Loslaten, sturen, voeden, uitdagen en waar mogelijk contact maken en checken. Je zoekt naar grip in deze tijd, beweegt met grote energie door je organisatie en je moet ook zelf nog uitkijken voor dat virus… erg ingewikkeld.

Tegelijkertijd blijkt dat er ineens veel gebeurt als je loslaat. Dat hebben we gezien. Blijf je verbazen, en vooral over het gegeven dat je mensen nu meer leveren dan je tevoren verwacht had. De docenten voelen noodzaak om zelf te acteren en dan blijken mensen veel te kunnen. Het is ook erg interessant om te zien dat leerlingen snappen dat het noodzakelijk is om hun eigen leren te blijven vormgeven. Zit de drive om te leren toch even mooi aan de goede kant van de streep! Dan is er vanuit school in feite wat minder controle en opdracht nodig.

Wellicht kan de focus van leerkrachten en mentoren nu wat meer gericht worden op leerlingen die moeite hebben zichzelf te motiveren en disciplineren. Wat dacht je van een leerlingtelefoon; een nummer dat jouw leerlingen kunnen bellen als ze merken dat hun eigen motivatie zoek is. Wellicht dienen ook veel ouders gecoacht te worden in hun rol ten aanzien van het leren van hun kinderen en kunnen ze datzelfde telefoonnummer gebruiken. Nieuwe tijden; draai eens wat zaken om.

Ik ga het nog even wat ingewikkelder maken. Echt iets voor schoolleiders, die houden van het toeven in complexiteit.

We worden op dit moment opgeslokt in het redden van het hier en nu. Begrijpelijk. Tegelijkertijd dient er ergens stevig vooruit gedacht te worden. Waar wil je naartoe met je school?

Waarom zou je daarover na moeten denken? Omdat er nu momentum is, en de tijd rijp is voor het denken aan zaken die nog niet bedacht zijn. Op het moment dat we het allemaal even niet weten kunnen nieuwe zienswijzen ontstaan.

Voel je hem aankomen? Irritant he, als je je kapot ploetert in crisistijd, amper overleeft en je wordt vervolgens vriendelijk gevraagd een eind vooruit te kijken. Ja, ik hoor knarsetanden, en daar zit precies de overgang van managen naar leidinggeven. Let wel, alle begrip voor leiders die zeggen: “Ga jij maar even fijn in de hoek spelen met die toekomstvragen van je en val mij d’r niet mee lastig, ik ben branden aan het blussen!”

Snap ik.

Voor wie de ruimte voelt, geef ik een paar te verkennen terreinen en mijmervragen. Hoe zie je het komende jaar voor je, als er van trage normalisering sprake is in de coronatie? Dat zit er misschien wel aan te komen. Opgeld doet de aanname dat het zomaar eens een of twee jaar zou kunnen duren voordat oude tijden herleven, het leven weer ‘normaal’ wordt. Stel je voor.

Stel je echt even voor. En zet jezelf van angst naar perspectief. Welke kansen gaat dat ook bieden? Wat betekent dat voor nieuwe leervormen, wat er echt belangrijk is in het leven, gebouwen, investeringen, het eigen leren van de organisatie, leiderschap… en ga maar door.

Mijmervragen:

  1. Welke concrete zaken die nu van de grond komen wil je duurzaam gaan inzetten in je school? Dus wat van wat er nu gebeurt of ontwikkeld wordt, wil je borgen?
  2. Van welke onderwijsinhoud en werkvormen wil je wel af? (Blijkt toch elke keer weer goed bedoelde en niet-duurzame onzin te zijn, dus liefst weg ermee…)
  3. Stel dat het nog een jaar duurt voordat de situatie normaliseert, hoe vind je nieuwe vormen van leren en welke verantwoordelijkheid voor eigen leergedrag ga je bij leerlingen zelf leggen?
  4. Welke nieuwe cruciale skills zou je wel willen inpassen in je schoolprogramma? (Bijvoorbeeld distancing-sporten, eigen gedrag bij crisis, ontmoetingen van generaties, bewijs-jezelf-proeven in plaats van examens, teachervlogging, samenlering voor gezinnen, en ga zo maar door.)
  5. Hoe maak ik als leider mijn team vrolijk deelgenoot van het leren over leren in de toekomst?

Zomaar wat vraagjes dus, om de aandacht te richten. Nogmaals. Schop ze gerust in de hoek hoor, die vraagjes, zeker als de tijd daarvoor nog niet rijp is. Inmiddels zijn we met een aantal schoolleiders een uitwisseling begonnen. Gewoon, om elkaar op ideeën te brengen, zowel wat betreft branden blussen als toekomstmuziek. Ik ben wel benieuwd naar wat ongestructureerde ideeën of mijmeringetjes.

Later meer.

Harry Jansen

Foto bij dit artikel: © Robin Hilberink

Deel dit artikel
Auteurs

Harry Jansen

Harry Jansen is senior trainer/adviseur en coach bij Marant Interstudie. Hij werkt vooral met complexe organisatie- en ontwikkelingsvragen binnen alle sectoren van het onderwijs op het gebied van…

Meer over Harry Jansen

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Joep de Boer

12 april 2020

Inspirerend! Ik ga hier eens langer over nadenken en mee aan de slag. Dank!!