Home » Artikelen » Weet je nog hoe jij hebt leren spellen?

Weet je nog hoe jij hebt leren spellen?

Datum: 21 mei 2019

Hoe hebben we eigenlijk leren spellen? Waarom weten we dat je stro met één ‘o’ en vla met één ‘a’ schrijft, maar mee met twee ‘ees’? Stel deze vraag maar eens aan een volwassene; je krijgt er waarschijnlijk wat gestamel voor terug. Of: “Dat heb ik gewoon zo geleerd”. Niet echt een heel inzichtelijk antwoord voor kinderen die aan het leren lezen en spellen zijn en vragen beginnen te stellen.

Leren lezen en spellen

Wanneer kinderen leren lezen en spellen, leren ze hoe letters in een woord klinken. Dat noemen we fonetisch. Als ze bijvoorbeeld het woord k-a-t leren, dan klinkt de ‘k’ zoals je hem in het woord hoort, en niet als ‘kaa’ (zoals je de letter noemt als je het alfabet opzegt). Dat geldt ook voor de ‘a’ (‘ah’ in plaats van ‘aaah’) en de t (‘t’ in plaats van ‘tee’). Je leert hoe letters klinken als een klank, en dan blijkt dat er meer klanken dan letters van het alfabet zijn. Best lastig!

Korte en lange klanken

Korte klanken klinken kort. Dit zijn de ‘a’ (zoals in kat), ‘e’, ‘o’, ‘u’ en de ‘i’. Lange klanken klinken lang. Dit zijn de ‘aa’ (zoals in maan), de ‘ee’, de ‘oo’ en de ‘uu’. Het leren lezen en schrijven van korte en lange klanken is een belangrijke basis: het maakt een groot verschil in uitspraak en betekenis. Staat er nu kop of koop? Moet je bom of boom schrijven?

Tweetekenklanken

Daarnaast kennen we nogal wat samenvoegingen van letters in de Nederlandse taal. De ‘oe’, de ‘ui’, de ‘eu’ en de ‘ie’ bijvoorbeeld, maar ook de ‘ch’ en de ‘ng’. Dit zijn twee verschillende letters die samen één klank hebben. Deze combinaties van letters kom je in heel veel woorden tegen; daarom leren kinderen al vroeg hoe deze combinaties van letters klinken. Voorbeeld: het woord muis bestaat uit drie klanken: m-ui-s.

Andere klanken

Naast twee tekenklanken kennen we ook drie- en viertekenklanken.  De meeste bekende drietekenklanken zijn de ‘aai’, de ‘oei’ en de ‘ooi’, maar we kennen ook nog de ‘auw’ en de ‘ouw’. Er zijn slechts twee viertekenklanken: de ‘ieuw’ en de ‘eeuw’. Deze letters vormen samen één klank.

Ook de medeklinkers verdienen speciale aandacht. De meeste klinken altijd hetzelfde (de ‘m’ bijvoorbeeld), maar er zijn ook wat bijzondere medeklinkers. Neem nou de ‘x’. In mixer klinkt die heel anders dan in Texel. Het is dezelfde letter, maar hij krijgt een heel andere klank. Dat geldt ook voor de ‘c’. In circus kom je de letter twee keer tegen, maar hij klinkt twee keer anders. Leg dat maar eens uit aan een kind!

Stomme klank

Naast dat letters lang en kort kunnen klinken, kunnen ze ook nog stom zijn. Dat is het geval met de ‘e’. Die klinkt soms als de ‘uh’, zoals in het woord ‘de’. Je hoort ‘uh’ maar schrijft ‘e’. Deze stomme klank komt in heel veel woorden voor.

Regels

Om dit allemaal te kunnen leren en onthouden, is het fijn dat we een heel aantal regels hebben in de Nederlandse taal. Je kent misschien de ‘maak het woord langer-regel’ wel, die je kunt gebruiken als je niet zeker weet of je een woord met een ‘d’ of een ‘t’ schrijft. Één hond, twee honDen, één tent, twee tenTen.

Zo zijn er een heleboel regels die we bewust en vaak ook onbewust toepassen. Dus: mocht een kind vragen waarom we vla met één ‘a’ schrijven en mee met twee keer een ‘e’, dan kun je even terugdenken aan de stomme klank. Met één ‘e’ klinkt me als muh, en met twee keer een ‘e’ als mee. Vandaar de twee ‘ees’. Heerlijk toch die Nederlandse taal.

Deel dit artikel

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *