Home » Leiderschap in een digitaal en veeleisend tijdperk

Leiderschap in een digitaal en veeleisend tijdperk

Datum: 7 maart 2019

De schorsing van een leraar die volgens leerlingen Mohammed beledigde. Het op non-actief stellen van een onderwijsassistent die een leerling in z’n nekvel greep. Deze incidenten zijn misschien niet alleen van deze tijd, maar zorgen in ons digitale tijdperk wel direct voor opschudding én de bemoeienis van het grote publiek. Hoe ga je als schoolleider om met een dergelijke situatie en de (media-)aandacht die hiermee op jouw school wordt gevestigd?   

We leven in een samenleving waarin hoge eisen worden gesteld aan onze publieke leiders. Een leider moet ervoor zorgen dat de ‘bedoeling’ van een organisatie of school wordt waargemaakt. Hiernaast moet een leider in staat zijn op morele en ethische gronden tot een meervoudige waardeafweging te komen. En dit allemaal in een tijdperk waarin iedere stap die je zet direct in het openbaar wordt gebracht. Deze transparantie levert enerzijds enorm veel op, maar kan er anderzijds voor zorgen dat situaties of incidenten uitvergroot worden op een wijze die je niet kunt voorzien.   

Het verschil tussen reflex en reflectie 

Waardoor laat een leider zich leiden in een context die continue verandert en slechts beperkt begrepen kan worden? En hoe kan hij of zij onder druk toch de juiste keuzes blijven maken? Gerda van Dijk, hoogleraar in Publiek Leiderschap, benadrukt in haar oratie dat leiders onderscheid moeten leren maken tussen reflex en reflectie.  

“Alles is constant in beweging, groeit of verandert vanzelf (…) Een complexe samenleving en organisaties met interacties en interferenties scheppen een eigen dynamiek. Succesvolle publieke leiders herkennen deze dynamiek en laten deze voor zich werken. Zij weten de complexiteit en dynamiek van de samenleving te verbinden met die van de organisatie. Zij laten zich niet meeslepen in deze dynamiek, maar geven er richting aan en zorgen dat hun organisatie de juiste waarden levert, de juiste zaken realiseert.” 

Gerda geeft verderop in haar oratie aan dat de context en eigen organisatie geen vaste ankers bieden en publieke leiders hierbij uiteindelijk op zichzelf worden teruggeworpen. De wezenlijke vraag is of een publieke leider in staat is om te gaan met eigen emoties en angsten, met op de achtergrond het risico om aan de schandpaal genageld te worden. Dit geeft een groot gevoel van kwetsbaarheid waar niet iedere leider mee kan omgaan. Onder deze druk zien we veel publieke leiders in een reflex schieten en/of bezwijken.

Als bestuurder is het van belang geen slachtoffer te worden van de dynamiek van het systeem. Het is juist de kunst om deze dynamiek voor je te laten werken. Het antwoord is om ruimte te maken voor reflectie en dialoog waardoor er een proces van verzoening van meervoudige waarden plaats kan vinden.

‘Reflectie’ als een gestructureerde manier waarop ervaringen worden omgezet in betekenissen die nieuwe handelingsperspectieven, nieuw gedrag genereren. Gedrag dat zich niet alleen baseert op instinctieve macht, maar ook op formele macht (geworteld in formele regels en codes) en op macht die wordt uitgeoefend om waarde te creëren, om op een dienende manier te verbinden en te leiden. 

Bovenstaande tekst is afkomstig uit de oratie ‘Game of Thrones, regels en bedoelingen’ uit 2018 van Gerda van Dijk, hoogleraar Publiek Leiderschap. Klik hier om de gehele oratie als pdf te downloaden. 

Wil je hier verder in duiken?

Op donderdag 21 maart 2019 organiseren we in Utrecht een gratis masterclass rondom het thema Publiek Leiderschap. Tijdens deze masterclass gaat hoogleraar Gerda van Dijk in op de uitdagingen waar publieke leiders nu mee geconfronteerd worden. Ook biedt deze masterclass de gelegenheid in contact te komen en verbinding te maken met andere schoolleiders en professionals in het onderwijs. 

Meld je aan en lees meer over deze masterclass: Masterclass Publiek Leiderschap. 

Deel dit artikel

Laat hier een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *